كرده بودند . شهر رؤيايى و خيال‌انگيز و پرثروت قسطنطنيه [ 64 ] كه عروس شهرهاى آن زمان محسوب مىشد ، در زير چكمه‌هاى خونخواران وحشى صليبى كه از شهرهاى تاريك و دودزده و خانه‌هاى گلى و مخروبهء اروپا آمده بودند خرد شد و به ويرانى نشست . آنها حتى به كسانى كه در كليساها ، مخصوصا كليساى اياصوفى [ 65 ] متحصن شده بودند رحم نكردند ، و بدون توجه به انجيل مقدس كه كشيشان بر سر دست گرفته و زارى و التماس مىكردند همه متحصنين را با بىرحمى سر بريدند . آنها هرچه يافتند به غارت بردند و قبور سلاطين را شكافتند و زينت و زيورهاى مدفون با آنها را دزديدند . به هر حال صليبيها در قسطنطنيه به زودى صاحب ثروت و مكنت شدند و رفتن به بيت المقدس را تقريبا فراموش كردند . كليساى اياصوفى يا سنت صوفى ، همان بنايى است كه در زمان عثمانيها تبديل به مسجد اياصوفيه شد . بناى اصلى آن توسط امپراطور قسطنطين يا كنستانتين - بزرگ در سال 335 ميلادى ساخته شد ، اما در شورش سه سال بعد ، خراب شد و امپراطور « ژوستىنين » در سال 537 ، آن را توسط معماران يونانى تجديد بنا نمود ؛ و گنبدى به قطر 25 متر و به ارتفاع 47 متر براى آن برپا ساخت و از بهترين سنگها و مرمرها ، طلا ، عاج ، مينا و خاتم در ساختن ديوارها و محراب و منبر آن استفاده نمود . سطح ديوارها و سقف گنبد را زرنگار كرد و مجلل‌ترين بناى مشرق زمين را به وجود آورد . مىگويند « ژوستىنين » افتخار مىكرد كه بنايى زيباتر از بناى بيت المقدس كه حضرت سليمان ساخته بود بنا نموده است . پس از آن صليبيها نيز براى خود در قسطنطنيه پادشاهى انتخاب نمودند و بدين ترتيب چهارمين جنگ صليبى را پايان دادند . از جمله وقايع اين زمان آن بود كه اروپاييان لشكرى از جوانان به سوى بيت المقدس روانه كردند كه همه در دريا غرق شد و نيز لشكرى از كودكان ، مركب از چند هزار كودك به رهبرى پسرى خيالپرست از روستازادگان فرانسوى براى نجات بيت المقدس از بندر « مارسى » واقع در فرانسه به راه انداختند ، اما اين كودكان معصوم همين كه به مصر رسيدند ، توسط ناخدايان و ملوانان كشتيها ، به غلامى به مصريان فروخته شدند . [ جنگ پنجم صليبى ] جنگ پنجم صليبى ( 1217 - 1221 م 614 - 618 ه . ق ) نيز به تحريك پاپ اينوسان ( اينو كنتيوس سوم ) و جانشين او پاپ ( فونوريوس سوم ) ( 1216 - 1227 ) صورت گرفت . اين دو پاپ از پادشاهان كشورهاى اروپايى خواستند كه